Cudze chwalicie…

Pewnie nazwa miejscowości Krużlowa nie byłaby powszechnie znana, gdyby nie słynna późnogotycka rzeźba w stylu Pięknej Madonny z Dzieciątkiem. Madonna z Krużlowej znajduje się obecnie w Muzeum Narodowym w Krakowie i jest jednym z najcenniejszych jego eksponatów. Tak się szczęśliwie składa, że najstarsze tarnowskie kamieniczki znajdujące się przynajstarszej ulicy tego miasta stały się siedzibą Muzeum Diecezjalnego przeniesionego tutaj tuż po II Wojnie Światowej z Seminarium Duchownego.  Muzeum to jest znane w Polsce i w Europie, gdyż mieści w sobie cenione zabytki sztuki średniowiecza i wczesnego renesansu, nie tylko o wielkim znaczeniu sakralnym, ale i artystycznym. Są tam też znamienite dzieła innych epok – choćby obrazy Jacka Malczewskiego i inne. W jednej z sal muzealnych na drewnianym postumencie stoi niezwykłej urody Madonna z Lubinki. Tak – z Lubinki. Jej powstanie jest datowane na lata 1420 – 1440. Liczy więc sobie prawie 600 lat. Twarz Matki Bożej, udrapowanie szat, poza z wyrazistym kontrapunktem, świadczą o wielkim kunszcie rzemieślnika, snycerza, mistrza, artysty, który to dzieło stworzył. Nie wiadomo, w jaki sposób Madonna znalazła się w Lubince, za to wiadomo, jak z Lubinki zawędrowała do Muzeum Diecezjalnego w Tarnowie. Tak o tym mówi śp. ksiądz Władysław Kowalczyk, proboszcz w Janowicach w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX wieku:

„…Gdy powstanie nowa kapliczka na Lubince, ma wrócić do niej feretron Matki Bożej Niepokalanie Poczętej z Janowic, z kościoła, bo figurę Matki Bożej Niepokalanie Poczętej dało Muzeum Diecezjalne w Tarnowie dla Lubinki w miejsce uszkodzonej figury Matki Boskiej wziętej dla Muzeum z kapliczki w Lubince. Obecnie feretron Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej noszą w czasie procesji panny z Lubinki.”

Uszkodzenie, o którym mowa, to oderwanie od rzeźby Dzieciątka Jezus. Niestety nie zachowało się ono. Jednak ani Nike z Samotraki, ani Wenus z Milo nie są rzeźbami o gorszej wartości artystycznej z tego powodu, że je czas okaleczył.  Rzeźba Matki Bożej z kapliczki w Lubince jest bodajże najstarszym zabytkiem z gminy Pleśna i na pewno najstarszym z terenu parafii Janowice. Warto, aby parafianie wiedzieli, że z ich ziemi pochodzi tak cenna rzeźba. Informacja związana z tym faktem przetrwała w księgach parafialnych, które obok np. kronik szkolnych są źródłami nie do przecenienia, jeżeli chodzi o informacje z historii regionu, dziejów lokalnej społeczności. Filtr czasu powoduje, że to, co autorzy uważali za wstawki marginalne, staje się niezwykle ważną informacją  i odwrotnie – to, co wydawało się niezwykle ważne w owym czasie, po latach blaknie. Czas to dyktator totalnie autorytarny. Skoro o czasie mowa, warto dodać, że z kolei jednym z najstarszych dzieł natury z terenu Gminy Pleśna są skamieniałe pnie z kamieniołomów łupku w Lichwinie, liczące 60 milionów lat. Są one też dowodem na to, że miliony lat temu, tu gdzie teraz jest Lichwin było morze, gdyż łupki, z których wydobyto pnie, powstały z osadów morskich. Tego typu skamieniałości nie należą do częstych i mają znaczną wartość tak geologiczną, jak i paleontologiczną. Kto ma uszy, niechaj słucha, a kto ma oczy, niechaj patrzy.

Opracował P. Maksymilian Mrzygłód